ادامه احکام زن وشوهر
شرط ادامه تحصيل
پرسش 420 . هنگام ازدواج (در ضمن عقد ) با شوهرم شرط كردم كه اجازه ادامه تحصيل در دانشگاه را به من بدهد ؛ آيا اكنون مى تواند از شرط خود دست بردارد و اجازه ندهد؟
همه مراجع: خير ؛ شما مى توانيد بدون اجازه شوهرتان، به تحصيل ادامه دهيد.1
ادامه تحصيل
پرسش 421 . مردى با دخترى دانشجو ازدواج مى كند ؛ آيا پس از آن، شوهر مى تواند او را از ادامه تحصيل باز دارد؟
همه مراجع (به جز نورى): اگر در ضمن عقد، شرط نشده كه زن به تحصيل خود ادامه دهد و يا عقد بر طبق اين شرط و توافق واقع نشده است، زن نمى تواند بدون اذن شوهر، از منزل خارج شود. در غير اين صورت، مى تواند به تحصيل خود ادامه دهد.2
آيه اللّه نورى: اگر تحصيل دختر باعث تضييع حق شوهر نباشد، مى تواند بدون اذن او، به تحصيل خود ادامه دهد.3
پرسش 422 . اگر مرد به هر علتى اجازه ادامه تحصيل و مانند آن را به زن ندهد، آيا زن هم مى تواند نسبت به او تمكين نكند؟
همه مراجع: در فرض ياد شده، زن چنين حقى ندارد و بايد تمكين كند.4
لجاجت شوهر
پرسش 423 . اگر شوهر از روى لجاجت و انتقام گيرى از زن، اجازه بيرون رفتن را به او ندهد، آيا اطاعت از او واجب است؟
همه مراجع: هر چند انتقام گيرى و اذيت كردن از سوى مرد، بر خلاف اخلاق اسلامى است ؛ ولى اگر به هر جهت اجازه ندهد، زن بايد اطاعت كند.5
اجازه دوران عقد
پرسش 424 . آيا در دوران عقد ـ كه دختر در خانه پدر و مادر زندگى مى كند ـ براى بيرون رفتن از خانه اجازه شوهر لازم است؟
آيات عظام امام، بهجت، صافى، فاضل، مكارم و نورى: آرى، در اين فرض براى خروج از منزل پدر، اجازه شوهر لازم است.6
آيات عظام تبريزى و وحيد: خير، در اين فرض اجازه شوهر، لازم نيست.7
آيه اللّه سيستانى: اگر در شهرى كه زندگى مى كنند، متعارف اين است كه دختر در اين مدت از شوهر اجازه نمى گيرد ؛ در اين صورت براى بيرون رفتن اجازه او لازم نيست و در غير اين صورت، بايد اجازه بگيرد.8
آيه اللّه فاضل: در اين فرض بنا بر احتياط واجب، براى خروج از منزل پدر، اجازه شوهر لازم است.9
تبصره. اگر زن در ضمن عقد، شرط كرده باشد كه در اين مدت، بدون اجازه او بيرون رود و يا عقد بر توافق قبلى واقع شده باشد ؛ در اين صورت به فتواى همه مراجع، اين شرط نافذ است و ديگر اجازه شوهر لازم نيست.
اجازه صله رحم
پرسش 425 . اگر شوهرى، همسرش را از صله رحم ـ به ويژه ديدار والدين ـ منع كند، تكليف زن چيست؟ آيا مى تواند بدون اجازه او به ديدن آنان برود؟
همه مراجع (به جز مكارم): خير، نمى تواند بدون اجازه شوهر به ديدار آنان برود و صله رحم منحصر به رفت و آمد نيست ؛ بلكه با احوال پرسى و پيغام فرستادن از طريق تلفن، نامه و مانند آن نيز محقّق مى شود.10
آيه اللّه مكارم: براى صله رحم به ويژه والدين و يادگيرى واجبات دينى كه بدون خروج از منزل امكان پذير نيست، اجازه شوهر لازم نيست.11
رضايت شوهر
پرسش 426 . آيا همين اندازه كه زن بداند شوهرش براى بيرون رفتن از منزل راضى است، كفايت مى كند يا اينكه بايد از او اجازه بگيرد؟
همه مراجع: اگر مى داند كه شوهرش راضى است، كفايت مى كند و اجازه گرفتن لازم نيست.12
اجازه نماز جمعه
پرسش 427 . آيا حضور در مراسم مذهبى (مثل نماز جمعه و راهپيمايى ) نياز به اجازه شوهر دارد؟
همه مراجع (به جز تبريزى و مكارم ): آرى، بايد با اجازه شوهر باشد.13
آيات عظام تبريزى و مكارم: بنابر احتياط واجب، بايد با اجازه شوهر باشد.14
انتخاب لباس
پرسش 428 . آيا زن در انتخاب پوشش، بايد مطيع همسر خود باشد؟
همه مراجع: خير، اطاعت زن از شوهر، تنها در حقوق زناشويى و بيرون رفتن از منزل است و در امور ديگر، اطاعت از او واجب نيست.15
اطاعت شوهر
پرسش 429 . اگر شوهر پوشيدن لباس و يا آرايش خاصى را از همسرش درخواست كند، آيا اطاعت او بر زن واجب است؟
همه مراجع: اگر اين درخواست در راستاى استمتاعات باشد و يا ترك آن باعث نفرت شوهر گردد، بر زن واجب است اطاعت كند. در غير اين صورت، واجب نيست.16
اجازه روزه مستحبى
پرسش 430 . آيا براى گرفتن روزه هاى مستحبى، اجازه شوهر لازم است؟
همه مراجع (به جز بهجت، صافى و مكارم ): اگر با حق زناشويى شوهر منافات داشته باشد، بنابر احتياط واجب بايد اجازه بگيرد. امّا اگر شوهر او را از روزه گرفتن باز دارد، بايد اطاعت كند ؛ هر چند با حق زناشويى او منافات نداشته باشد.17
آيات عظام بهجت و مكارم: بنابر احتياط واجب، بايد از شوهر اجازه بگيرد ؛ هر چند با حق زناشويى شوهر منافات نداشته باشد.18
آيه اللّه صافى: اگر با حق شوهر منافات داشته باشد، بايد از شوهر اجازه بگيرد و اگر منافات نداشته باشد، بنابر احتياط واجب بايد اجازه بگيرد. اگر شوهر او را از روزه گرفتن بازدارد، بايد اطاعت كند ؛ هرچند با حق زناشويى او هم منافات نداشته باشد.19
اموال شوهر
پرسش 431 . آيا زن مى تواند در اموال شوهر، بدون اجازه او تصرف كند؟
همه مراجع: خير، بايد اجازه بگيرد.20
اموال زن
پرسش 432 . آيا شوهر مى تواند همسر را از تصرف در اموال خودش، نهى كند؟
همه مراجع: خير، زن مى تواند هر گونه تصرفى در اموال خود انجام دهد و اجازه شوهر لازم نيست [ هر چند اجازه بگيرد، بهتر است].21
تبصره. در مورد نذر زن از اموال خودش، به مسأله «نذر زن» مراجعه شود.
روابط زناشويى
پرسش 433 . تمكين زن نسبت به روابط زناشويى، چه مقدار بايد باشد؟
همه مراجع: اگر عذر شرعى (مانند حيض، ضرر براى سلامتى بدن و... ) نداشته باشد و شوهر بخواهد، بايد تمكين كند.22
ايام عادت
پرسش 434 . آيا زن و شوهر، مى توانند در زمان حيض به جز نزديكى، ساير استمتاعات را از يكديگر داشته باشند؟
همه مراجع: آرى، جايز است ؛ ولى كاميابى از ناف تا زانوى او كراهت دارد، مگر آنكه از روى لباس باشد.23
نزديكى از پشت
پرسش 435 . حكم نزديكى از پشت در زمانى كه زن حائض است، چيست؟
آيات عظام امام، خامنه اى و صافى: كراهت شديد دارد.24
آيات عظام بهجت، تبريزى و وحيد: بنابر احتياط واجب، جايز نيست.25
آيات عظام سيستانى و فاضل: اگر زن راضى باشد، كراهت شديد دارد و اگر راضى نباشد، بنابر احتياط واجب جايز نيست.26
آيه اللّه مكارم: در ايام پاكى با رضايت زن كراهت شديد دارد و در ايام عادت بنا بر احتياط واجب جايز نيست.27
آيه اللّه نورى: مطلقا جايز نيست.28
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1. فاضل، جامع المسائل، ج 2، س 1318 ؛ مكارم، استفتائات، ج 2، س 966 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1334 ؛ تبريزى، استفتائات، س 1467 ؛ امام، استفتائات، ج 3، حقوق زوجيت، س 19 ؛ دفتر: نورى، وحيد، بهجت، سيستانى.
2. امام، استفتائات، ج 3، حقوق زوجيت، س 14 و 19 و 25 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1253 و 1334 مكارم، استفتائات، ج 2، س 966 و 901 و 902 ؛ بهجت، توضيح المسائل متفرقه، م 18 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1627 و 1625 ؛ تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 650 و653 ؛ تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 650 ؛ دفتر: وحيد و سيستانى.
3. نورى، استفتائات، ج 2، س 675.
4. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1664 ؛ دفتر: همه مراجع.
5. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1626 ؛ امام، استفتائات، ج 3، حقوق زوجيت، س 10 و دفتر: همه مراجع.
6. صافى، جامع الاحكام، ج 2، س 1333 ؛ امام، استفتائات، ج 3، حقوق روجيت، س 22 و 4 و دفتر: بهجت، مكارم، بهجت، فاضل و نورى.
7. تبريزى، صراط النجاة، ج 3، 735 ؛ دفتر: وحيد.
8. دفتر: سيستانى.
9. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1677.
10. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1632 ؛ امام، تحريرالوسيله، ج 2، فصل فى القسم و النشوز و استفتائات، ج 3، سؤالات متفرقه، س 90 ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، فصل فى القسم و النشوز ؛ تبريزى، استفتائات، س 2189 و 1520 و صراط النجاة، ج 5، س 652 ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج2، الفصل الثامن، م 338 و Sistani.org،صله رحم، س 1 و 2 و دفتر: بهجت، وحيد، نورى و خامنه اى.
11. دفتر معظم له.
12. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1635 ؛ بهجت، توضيح المسائل، متفرقه، م 18 ؛ مكارم، توضيح المسائل، م 2062 ؛ نورى، استفتائات، ج 2، س 687 و دفتر: همه مراجع.
13. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1634 ؛ امام، استفتائات، ج 3، حقوق زوجيت، س 26 و 29 ؛ بهجت، توضيح المسائل، متفرقه، م 18 ؛ دفتر: سيستانى، وحيد، صافى و نورى.
14. مكارم، استفتائات، ج 2، س 976 و 963 و تبريزى، استفتائات، س 1454.
15. امام، استفتائات، ج 3، حقوق زوجيت، س 8 ؛ تبريزى، استفتائات، س 1557 ؛ مكارم، استفتائات، ج 2، س 969 ؛ وحيد، منهاج الصالحين، ج 3، م 1407 ؛ تبريزى، منهاج الصالحين، ج 2، م 1407 ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج 3، م 339 و 340 ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، النشوز ؛ فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1673 و دفتر: خامنه اى، نورى و بهجت.
16. فاضل، جامع المسائل، ج 1، س 1673 ؛ وحيد، منهاج الصالحين، ج 3، م 1365 و فصل فى النفقات ؛ تبريزى،منهاج الصالحين، ج 2، م 1365 و فصل فى النفقات ؛ امام، تحرير الوسيله، ج 2، النشوز ؛ صافى، هداية العباد، ج 2، النشوز ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج 3، م 350 و دفتر: خامنه اى، بهجت، نورى و مكارم.
17. امام، سيستانى و نورى، تعليقات على العروة، اقسام الصوم، السابع ؛ تبريزى، منهاج الصالحين، ج 1، م 1067 ؛ وحيد، منهاج الصالحين، ج 2، م 1067 و دفتر: خامنه اى.
18. مكارم، تعليقات على العروة، اقسام الصوم، السابع و بهجت، وسيله النجاة، ج 1، م 1186.
19. صافى، هداية العباد، ج 1، م 1399.
20. دفتر: همه مراجع.
21. تبريزى، صراط النجاة، ج5، س 518 و دفتر: همه مراجع.
22. امام، استفتائات، ج 3، احكام نفقه، س 25 ؛ توضيح المسائل مراجع، م 2412 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م2476 ؛ نورى، توضيح المسائل، م 2408 و دفتر: خامنه اى.
23. العروة الوثقى، احكام الحيض، السابع.
24. نورى، توضيح المسائل، م 452 ؛ امام و صافى، توضيح المسائل مراجع، م 450 ؛ مكارم، تعليقات على العروة، احكام الحيض، السابع و خامنه اى، استفتاء، س 425.
25. وحيد، منهاج الصالحين، ج 2، م 228 ؛ بهجت، وسيلة النجاة، ج 1، م 268 ؛ تبريزى، منهاج الصالحين،1،228.
26. فاضل، تعليقات على العروة، احكام الحيض، السابع ؛ سيستانى، توضيح المسائل مراجع، م 450.
27. تعليقات على العروة، احكام الحيض، السابع.
28. توضيح المسائل، م 452 .
بسم الله الرحمن الرحیم