احکام پوشش

احكام پوشش

اهميت حجاب
پرسش 310 . درباره حجاب و دليل وجوب آن توضيح دهيد؟
«وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلاّ ما ظَهَرَ مِنْها وَ لْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلى جُيُوبِهِنَّ »268 ؛ «و زينت خود را جز آن مقدار كه نمايان است، آشكار نكنند و [ اطراف ]روسرى هاى خود را بر سينه خود افكنند [ تا گردن و سينه با آن پوشانده شود]».
«حجاب»، در لغت به معناى پرده، حاجب و پنهان كردن است و در اصطلاح «پنهان كردن زن خود را از ديد مرد بيگانه است». آنچه دين اسلام بر زنان لازم دانسته، همان پوشش است كه در متون دينى و در كلام فقيهان، از آن به ستر، پوشش، ساتر و پوشاننده تعبير شده است.
حجاب و پوشش پيش از اسلام، در ميان برخى از ملّت ها ـ از جمله ايران باستان و قوم يهود و شايد در هند ـ مطرح و از آنچه كه در قانون اسلام آمده، سخت تر بوده است.269
اين دستور در دين اسلام، حدود سال هاى چهارم و پنجم تشريع گرديده است.270
حجاب، يكى از احكام ضرورى اسلام به شمار مى آيد و شيعه و سنى بر آن، اتفاق نظر دارند. خداوند متعال در اين باره سه آيه271 در شهر مدينه، نازل كرده و در دو مورد آن، به مسأله پوشش بانوان اشاره كرده است.272 علاوه بر اين، احاديث بسيارى درباره اهميت و چگونگى حجاب نقل شده است.
حضرت على (علیه السلام) مى فرمايد: «پوشيدگى زن به حالش، بهتر است و زيبايى اش را پايدارتر مى سازد».273
پوشش براى زن دو هدف و فلسفه اساسى دارد:
1. مصونيت زن، در برابر طمع ورزى هاى هوس بازان.
2. پيشگيرى از تحريكات شهوانى و تأمين سلامت و بهداشت جامعه.274
در زمينه حجاب و پوشش، توجه به چند نكته بايسته است:
يكم. زن بايد بدن و زيور آلات و آرايش خود و هر آنچه را كه نزد عرف زينت محسوب مى شود، در برابر مرد نامحرم بپوشاند و تنها دست و صورت از آن استثنا شده است.
دوم. هر چند دين اسلام نسبت به نوع و رنگ و حتى دوخت لباس، تأكيد چندانى ندارد و تنها به اصل پوشش ـ اعم از چادر، مانتو و مانند آن ـ تكيه كرده است ؛ ولى روشن است كه لباس نبايد تنگ، محرّك، نازك، بدن نما و باعث جلب توجّه گردد. از اين رو چادر برترين پوشش به شمار مى آيد. از مواردى كه مشكى بودن آن مكروه نيست ؛ بلكه نشانه وقار و متانت است، چادر و عبا مى باشد كه در روايات به آن اشاره شده است.
سوم. پرهيز از نرمش در سخن كه باعث طمع نامحرم شود و متانت در راه رفتن و استفاده نكردن از كفش هايى كه باعث توجه نامحرم مى گردد، بخشى از حجاب زن را تشكيل مى دهد.
چهارم. گرچه پوشش كامل براى مرد واجب نيست ؛ ولى نگاه زن به بدن او حرام است. همان گونه كه پوشش صورت و دست ها تا مچ بر زن، واجب نيست ؛ ولى نگاه مرد به آن از روى شهوت حرام است.

حكم مانتو
پرسش 311 . پوشيدن مانتوهايى كه برجستگى هاى بدن (مانند سينه و پشت ) را نمايان مى سازد، چگونه است؟
همه مراجع: اگر باعث تهييج شهوت باشد، جايز نيست.275

پوشش در برابر كودكان
پرسش 312 . آيا بر زن لازم است خود را در مقابل بچه نابالغ بپوشاند؟
همه مراجع (به جز بهجت، تبريزى و مكارم ): اگر خوب و بد را مى فهمد و احتمال مى دهد كه نگاهش به بدن زن، موجب تحريك شهوتش شود ؛ بنابر احتياط واجب، بايد بدن و موى خود را از او بپوشاند.276
آيه اللّه  بهجت: اگر خوب و بد را مى فهمد، بنابر احتياط واجب بايد بدن و موى خود را از او بپوشاند.277
آيات عظام تبريزى و مكارم: خير، لازم نيست ؛ ولى بهتر است، بدن و موى خود را از پسرى هم كه خوب و بد را مى فهمد، بپوشاند.278

پوشش زيرچانه 
پرسش 313 . آيا پوشاندن زير چانه و كف و روى پا، در مقابل نامحرم واجب است؟
همه مراجع (به جز تبريزى و مكارم ): آرى، بايد آنها را از نامحرم بپوشاند.279
آيه اللّه  مكارم: پوشاندن زير چانه واجب است ؛ ولى پوشاندن كف و روى پا تا مچ، بهتر است پوشانده شود و اگر احتمال مفسده بدهد واجب است پوشانده شود.280
آيه اللّه  تبريزى: پوشاندن زير چانه واجب است ؛ ولى پوشاندن كف و روى پا تا مچ بنابر احتياط، واجب است.281

آستين كوتاه
پرسش 314 . پوشيدن پيراهن آستين كوتاه در مقابل زن نامحرم، چه حكمى دارد؟
آيات عظام امام، تبريزى، خامنه اى، سيستانى، فاضل و مكارم: اشكال ندارد.282
آيه اللّه  نورى: اگر مخالف عفت عمومى نباشد و در نظر افراد متشرع، منكر محسوب نشود، اشكال ندارد.283
آيه اللّه  وحيد: اگر بداند زنان از روى تعمّد و لذت به او نگاه مى كنند، واجب است مرد لباس آستين دار بر تن كند و در غير اين صورت اشكال ندارد.284
آيات عظام بهجت و صافى: بنابر احتياط واجب، بايد لباس آستين دار بر تن كند.285
تبصره. اگر در جايى پوشيدن لباس آستين كوتاه، باعث مفسده خاص گردد، اجتناب از آن واجب است.

پوشش صورت
پرسش 315 . زنى كه مى داند به جهت چهره زيبايى كه دارد، مردان نامحرم به او نگاه مى كنند، چه وظيفه اى دارد؟ آيا پوشاندن آن واجب است؟
آيات عظام امام، سيستانى، فاضل، مكارم و نورى: اگر باعث مفسده نشود، پوشاندن چهره بر او واجب نيست ؛ ولى مردان وظيفه دارند به او نگاه نكنند.286
آيات عظام بهجت، تبريزى و وحيد: اگر باعث جلب توجّه مرد نامحرم شود، بنابر احتياط واجب بايد چهره خود را بپوشاند.287
آيه اللّه  صافى: بايد چهره خود را در برابر نامحرم بپوشاند.288
 

ادكلن زنان
پرسش 316 . آيا براى زن جايز است كه عطر بزند و از منزل بيرون رود؟
همه مراجع: خير، جايز نيست.289
تبصره. حكم فوق بر اين اساس است كه بيرون رفتن زن از منزل با حالت معطّر، باعث تحريك و جلب توجه مرد نامحرم مى شود و اگر در جايى باعث اين مفسده نشود، بيرون رفتن او با آن حالت اشكال ندارد.

زيورآلات زنان
پرسش 317 . زيورآلات زن، اگر در معرض ديد نامحرم باشد، چه حكمى دارد؟
آيات عظام امام، بهجت، صافى، خامنه اى، فاضل و وحيد: بايد از ديد مرد نامحرم پوشانده شود.290
آيه اللّه  تبريزى: پوشاندن زيوآلات پنهانى (مانند دستبند، النگو و گردن بند )، از ديد نامحرم واجب است ؛ ولى پوشاندن انگشترى كه پيش زنان بزرگ سال و يا كمى پايين تر متعارف است، واجب نيست.291
آيه اللّه  سيستانى: پوشاندن گردن بند از ديد نامحرم واجب است ؛ ولى پوشاندن النگو، دستبند، حلقه ازدواج و انگشتر واجب نيست.292
آيات عظام مكارم و نورى: پوشاندن زيورآلات پنهانى (مانند دستبند، النگو و گردن بند ) از ديد نامحرم واجب است ؛ ولى پوشاندن حلقه ازدواج و انگشتر، واجب نيست.293
 

پوشش آرايش صورت
پرسش 318 . آيا بايد سرمه چشم، اصلاح صورت و ابروهاى رنگ كرده را از نامحرم پوشاند؟
امام: پوشاندن اصلاح صورت واجب نيست ؛ ولى پوشاندن سرمه چشم و رنگ ابرو ـ اگر نزد عرف زينت محسوب شود ـ واجب است.294
آيات عظام بهجت و صافى: بايد آن را از نامحرم پوشاند.295
آيه اللّه  تبريزى: پوشاندن اصلاح صورت ـ به گونه اى كه نزد زنان كهنسال و يا كمى كمتر از آن متعارف است ـ واجب نيست.296
آيات عظام سيستانى، مكارم و نورى: پوشاندن آن از نامحرم واجب نيست.297
آيات عظام خامنه اى، فاضل و وحيد: اگر زينت محسوب مى شود، بايد آن را از نامحرم پوشاند.298
تبصره. اگر موارد ياد شده به گونه اى باشد كه باعث مفسده و جلب توجه مرد نامحرم شود، پوشاندنش واجب است.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

268. نور 24 ، آيه 31.
269. مطهرى، مرتضى، مسأله حجاب، ص 21.
270. بايد توجه داشت كه هر چند سال نزول آيات حجاب و پوشش، در كتب تفسير و تاريخ ثبت نشده است ؛ ولى با توجه به اينكه از يك سو اين آيات در سورهاى احزاب و نور آمده و سوره احزاب از نظر ترتيب نزول پيش از سوره نور و بعد از سوره آل عمران قرار دارد و از سوى ديگر طبق نقل تفسير نمونه سوره آل عمران در بين سالهاى دوم و سوم نازل گرديده است، مى توان به خوبى حدس زد كه سوره احزاب در سال هاى چهارم و پنجم نازل گرديده است. بنابر اين آيه حجاب در اين سال ها تشريع گرديده است. محتواى اين سوره نيز مؤيد اين مسأله مى باشد .
271. نور 24 ، آيه 31 و احزاب (33 )، آيه 59 و 33.
272. نور 24 ، آيه 31 و احزاب (33 )، آيه 59.
273. «صِيانَةُ الْمَرأَةِ اَنْعَمُ لِحالِها وَ اَدْوَمُ لِجَمالِها»: مستدرك الوسائل، ج 14، باب 70.
274. احزاب 33 ، آيه 59.
275. امام، استفتائات، ج3، احكام حجاب ، س27 ؛ سيستانى، Sistani.org، حجاب ، س5 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج1، س1708 ؛ مكارم، استفتائات، ج2، س 153 و 1023 ؛ نورى، استفتائات، ج2، س679 ؛ تبريزى، صراط النجاة، ج1، س907 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج2، س1694 و 1729 ؛ خامنه اى، استفتاء، س 618 و 559 و دفتر: وحيد و بهجت.
276. توضيح المسائل مراجع، م 2435، وحيد، توضيح المسائل، م 2444 ؛ نورى، توضيح المسائل، م 2431.
277. بهجت، توضيح المسائل، م1937.
278. توضيح المسائل مراجع، م 2435.
279. سيستانى، Sistani.org، حجاب ، س3 ؛ تبريزى، صراط النجاة، ج1، س878 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج1، س1706 ؛ صافى، جامع الاحكام، ج2، س1696 ؛ خامنه اى، اجوبة الاستفتائات، س438 ؛ دفتر: امام، بهجت، نورى، وحيد.
280. دفتر: مكارم.
281. تبريزى، صراط النجاة، ج 5، س 1275 و استفتائات، س 1614.
282. مكارم، استفتائات، ج1، س834 و تعليقات على العروة، النكاح، م51 ؛ امام، استفتائات، ج3، احكام حجاب ، س14 ؛ فاضل، تعليقات على العروة، ج2، النكاح، م51 ؛ تبريزى، استفتائات، س1591 و صراط النجاة، ج1، س1487 ؛ خامنه اى، استفتاء، س 551 و دفتر: سيستانى.
283. نورى، استفتائات، ج1، س483.
284. دفتر: وحيد.
285. صافى، جامع الاحكام، ج2، س1722 ؛ بهجت، توضيح المسائل، م1933 و 1937.
286. مكارم، استفتائات، ج2، س1019 ؛ امام، تعليقات على العروة، النكاح، م51 و استفتائات، ج3، احكام حجاب ، س30 و 29 ؛ فاضل و نورى، تعليقات على العروة، النكاح، م51 ؛ سيستانى، منهاج الصالحين، ج3، النكاح، م18.
287. تبريزى، صراط النجاة، ج5، س1262 ؛ وحيد، توضيح المسائل، م2444 ؛ دفتر: بهجت.
288. دفتر: صافى.
289. مكارم، استفتائات، ج1،س797 ؛ تبريزى، استفتائات، س1616 ؛ خامنه اى، استفتاء، س 667 و 621 ؛ نورى، استفتائات، ج1، س1033 ؛ دفتر: وحيد، صافى، بهجت، امام، فاضل و سيستانى.
290. امام، تعليقات على العروة، الستر ، م1 و استفتائات، ج3، (احكام حجاب )، س 36 ؛ خامنه اى، استفتاء، س 543 ؛ فاضل، توضيح المسائل، م796 و جامع المسائل، ج1، 1707 ؛ دفتر: صافى، بهجت و وحيد.
291. تبريزى، صراط النجاة، ج1، س882 و 883 و 884.
292. سيستانى، تعليقات على العروة، الستر ، م1.
293. مكارم، استفتائات، ج1، س801 و توضيح المسائل، م729 ؛ ؛ نورى، استفتائات، ج2، س669 و ج1، س542.
294. دفتر: امام و استفتائات، ج 3، احكام حجاب ، س34.
295. صافى، جامع الاحكام، ج2، س1683 و دفتر: بهجت و صافى.
296. تبريزى، صراط النجاة، ج 1، س 882 و 883 و ج 5، س 1238.
297. سيستانى، Sistani.org، زينت ؛ مكارم، استفتائات، ج2، س1034 و 151 و ج1، س802 و نورى، استفتائات، ج1، س491 و 542 و 500.
298. خامنه اى، استفتاء، س 477 و 564 ؛ فاضل، جامع المسائل، ج1، س1707 و دفتر: وحيد.